Kunstmatige intelligentie (of AI, Artificial Intelligence) verandert het werk in Nederland sneller dan je denkt. Ook voor de OR.Steeds meer organisaties gebruiken AI-systemen: van automatische werkplanning tot chatbots voor klantcontact.
Als OR-lid zie je als deze ontwikkelingen (misschien), maar weet je niet altijd wat je ermee kunt of mee zou moeten als OR. Welke rechten heeft de OR eigenlijk bij AI? En welke risico's lopen medewerkers en de organisatie?
onbekendheid met AI is een groot probleem
Veel ondernemingsraden herkennen het probleem nog niet of zien niet wat dit voor de organisatie of medewerkers zal betekenen in de toekomst. AI lijkt abstract en ver weg. Maar de cijfers liegen er niet om. In 2024 gebruikt al 22,7% van de Nederlandse bedrijven met meer dan 10 medewerkers één of meer AI-technologieën (CBS). Onder IT-managers geeft 68% aan AI in enige vorm te hebben ingevoerd (InfoSuport). De kans is groot dat ook jouw organisatie AI gebruikt of gaat gebruiken.
Het gevaar zit in de onbekendheid. Als je niet weet wat AI doet, kun je ook geen goede vragen stellen. Je ziet de risico's niet. En je weet misschien niet welke WOR-rechten van toepassing zijn. Precies daarom is er nu een nieuw OR praktijkboek: de OR en AI-beleid.
wat het praktijkboek je biedt
De risico's van AI zijn reële risico's voor medewerkers en organisatie. Medewerkers kunnen per ongeluk vertrouwelijke informatie delen via AI-chatbots. Gegevens lekken uit. Algoritmes kunnen discrimineren bij werving en selectie. En automatisering kan de werkzekerheid bedreigen als er geen goed overleg is.
Het praktijkboek laat met concrete voorbeelden zien wat er mis kan gaan als organisaties niet zorgvuldig met AI omgaan. Compleet met praktijkvoorbeelden hoe medewerkers bij Samsung bedrijfskritieke informatie deelden via ChatGPT, en hoe de Nederlandse Autoriteit Persoonsgegevens een boete van €30,5 miljoen oplegde aan een bedrijf.
Deze voorbeelden zijn niet bedoeld om je angst aan te jagen. Het zijn leermomenten. Als OR kun je de organisatie en medewerkers beschermen tegen vergelijkbare risico's.
risico's die je moet kennen
Een van de belangrijkste punten, volgens veel ondernemingsraden en medewerkers, is het onderwerp van vergoedingen om thuis te werken.
Daarom hebben we hier ook veel aandacht aan gegeven in dit boek. Zo hebben we een uitgebreid overzicht gemaakt van alle zaken die de werkgever verplicht is om te vergoeden, met name omdat het dan gaat over de ergonomie en de arbeidsomstandigheden van de werkplek thuis.
We vertellen in dit boek ook hoe de werkgever deze vergoedingen voor de werkplek thuis kan organiseren. Denk aan de WKR (en de gerichte vrijstellingen), de belastingvrije thuiswerkvergoeding, reiskostenvergoeding en thuiswerkvergoeding en zo nog meer.
de EU AI-wet versterkt jouw positie
Sinds februari 2025 is de EU AI-wet stapsgewijs in werking. Nederlandse organisaties moeten zich hieraan houden. De wet heeft drie belangrijke deadlines: februari 2025 voor de eerste regels, augustus 2026 voor alle hoog-risico AI onder toezicht, en augustus 2027 voor volledige implementatie.
Deze wet versterkt de rechten van medewerkers én de positie van de OR. De WOR-rechten worden belangrijker dan ooit. Het praktijkboek legt uit hoe de EU AI-wet en de WOR samenhangen. En het geeft concrete adviezen over wanneer je als OR advies- of instemmingsrecht hebt.
waarom nu handelen belangrijk is
De ontwikkeling van AI gaat snel. Elke week komen er nieuwe AI-tools bij. Wachten met een goed AI-beleid wordt duurder en moeilijker. Organisaties die hun OR vroeg betrekken, doen het beter bij het invoeren van grote veranderingen. Medewerkers accepteren AI-veranderingen beter als de OR erbij betrokken is.
Voor jou als OR betekent dit: kennis over AI is nu essentieel. Dit praktijkboek helpt je om die kennis snel op te bouwen. Met praktische tools en concrete voorbeelden kun je meteen aan de slag.
download het OR praktijkboek kosteloos
Wil je als OR voorbereid zijn op AI in jouw organisatie? Dit praktijkboek kun je kosteloos downloaden als digitale versie, maar is ook verkrijgbaar als gedrukte versie (€34,50) via Managementboek.nl en Bol.com.
