Ondernemingsraad en geld; een lastige combinatie. Je hebt onafhankelijke rechten om geld uit te geven, maar voelt ook sociale druk…

– Click here for the English version of this text –

de OR is zuinig

Nog steeds ervaar ik dat ondernemingsraden eerst kijken naar de prijs van een OR-training (of heidagen). En daarna pas naar de inhoud.

Natuurlijk moet je kijken naar de prijs, maar kijk vooral naar wat je wilt bereiken en ga dan kritisch kijken wat de beste manier is om dat te bereiken. En laat dat vooral een bewuste keuze zijn. Je wilt tenslotte de meeste waarde voor je geld.

of: de Bestuurder vindt het niet nodig

Ook kom ik regelmatig Bestuurders tegen die het niet nodig vinden (of te duur). Of zelfs Bestuurders die de OR vertellen dat de kosten van de OR-training ten koste gaan van het opleidingsbudget van alle medewerkers; en dat de OR dan maar moet uitleggen aan de collega’s dat het geld op is. Maar dat is natuurlijk niet waar…

de Bestuurder heeft niet zoveel te zeggen over de kosten

De WOR geeft in artikel 18, derde lid B, aan waar de OR recht op heeft. Vervolgens geeft de SER aan wat een redelijke prijs is per dagdeel begeleiding tijdens zo’n dag of dagdeel / dagen of dagdelen met een richtbedrag.

De ondernemingsraad heeft met dat artikel in de WOR recht op 5 dagen / 15 dagdelen per kalenderjaar om te besteden aan ’scholing en vorming’, wat wij dan weer liever heidagen noemen.

Overigens krijgen zogenaamde vaste commissies (ingesteld met een instellingsbesluit) nog aanvullende scholingsrechten: 3 dagen / 9 dagdelen per kalenderjaar.

de Bestuurder mag wel bezwaar maken

De Bestuurder kan bezwaar maken als de kosten, volgens de Bestuurder, ‘onredelijk’ zijn. Bijvoorbeeld omdat de OR iemand inhuurt die 2x het dagdeeltarief van de SER berekent. 

De Bestuurder kan geen bezwaar maken tegen het aantal dagen dat je wil besteden. En als je binnen het richtbedrag blijft, ook niet tegen de kosten.

de Bestuurder wil besparen!

Ook komen we nog wel tegen dat de Bestuurder wil besparen, omdat het (financieel) niet goed gaat met de organisatie. En vaak ‘bewijst’ de Bestuurder dat dan omdat er ook op afdelingen besparingen zijn doorgevoerd.

Maar juist als het minder goed gaat met een organisatie, heeft de OR vaak (juist!) veel te doen. Dat is de periode met meer advies- of instemmingsaanvragen. Een periode met reorganisatie(s) of bezuinigingsoperaties vraagt meer tijd en inzet van een OR. En dus de tijd om als OR je OR-training/heidagen te besteden aan professionalisering van de OR.

Overigens zijn uitspraken van rechters heel duidelijk in dit soort situaties; alleen surseance van betaling (uitstel van betalingen om faillissement te voorkomen) mag een legale reden zijn voor de Bestuurder om te weigeren aan de OR om kosten te maken.

aanbestedingen en offertes vergelijken

Regelmatig hoor ik van ondernemingsraden dat de directie vraagt om drie te vergelijkbare offertes. Of dat er bij ondernemingsraden van de overheid wordt geëist dat er een aanbestedingstraject komt. Want ‘dat doen we in de organisatie altijd zo met grote uitgaven’.

De uitspraken van de Hoge Raad hierover zijn duidelijk: aanbesteding bij ondernemingsraad trainingen is niet toegestaan. En de directie mag ook geen invloed uitoefenen bij de keuze van de trainer of de inhoud van de training.

onafhankelijk

De onafhankelijkheid van de ondernemingsraad moet volgens de wet en uitspraken van de rechter gegarandeerd blijven. Alle regelgeving is erop gericht dat de OR geheel zelfstandig mag en kan bepalen wat de inhoud en het doel is van zijn training, vergadering of gesprek.

waarom onafhankelijk

Omdat men (de overheid, de SER, de politiek) jou als OR-lid op eenzelfde professioneel niveau wil brengen als je gesprekspartner, de directie. Zodat je kennis hebt van zaken als gespreks- en vergadertechnieken, politiek opereren en managementvaardigheden. Dat je ervaring krijgt in het vakkundig en onderbouwd overbrengen van je standpunt of mening. Kortom: dat je serieus genomen wordt en dat men in de organisatie wat doet met wat je te vertellen hebt. Je bent tenslotte de vertegenwoordiging van alle medewerkers.

sociale en morele druk

Dan is er nog het management dat de uitgaven van de OR probeert te beperken met sociale of morele argumenten als “wij organiseren ook geen heidag” of nog zwaarder “jullie training gaat ten koste van het trainingsbudget van de gehele organisatie”. Je kunt hieraan tegemoetkomen, maar doen de argumenten wel écht ter zake? Alle begeleiding die de wetgever je wil geven is er juist op gericht om je een gelijkwaardige gesprekspartner te laten zijn… Ben je dat dan in zo’n situatie?

jouw OR-budget is minstens € 20.925,- per jaar

Juist om die onafhankelijkheid verder te garanderen heeft de SER aanvullende uitspraken gedaan over de WOR-rechten. Elk jaar maakt de SER bekend wat de kosten mogen zijn voor een goede OR-training. Daaruit kun je afleiden dat elke OR in Nederland recht heeft op ca. € 20.925,- (2026) voor training en begeleiding (los van het inhuren van experts voor specifieke onderwerpen).

Dat budget kun je gebruiken voor maatwerk OR-heidagen / OR-training, of specifieke opleidingen voor leden van de OR.

Voor de duidelijkheid: dit is je recht, maar je kunt er uiteraard altijd voor kiezen om je recht niet (helemaal) op te eisen. Het is geheel aan jou, als onafhankelijke OR, om zelf te beslissen. En ondanks dat alles blijft het lastig als ondernemingsraad om geld uit te geven.

De (gemandateerd) Bestuurder moet dan dus ook een bedrag van minimaal € 20.925 budgetteren voor de kosten van ’scholing en vorming’ van de OR-leden. Dit bedrag is exclusief eventuele accommodatiekosten.

Let wel, deze budgettering geldt alleen voor de zogenaamde ’scholingsdagen’ en niet voor de mogelijke inhuur van externe deskundigen door de OR.

het besteden van de 5 dagen / 15 dagdelen

Het is aan de OR hoe je de 5 dagen / 15  dagdelen wilt besteden. Als je bijvoorbeeld twee dagdelen wilt besteden aan een cursus notuleren voor de secretaris of vergaderingen leiden voor de voorzitter: dan gaat dat van het totaal van 15 dagdelen af. 

Het maakt dus niet uit met hoeveel personen je deelneemt. Je krijgt als OR 15 dagdelen per kalenderjaar om te besteden.

het verschil tusen 'training' en 'advisering'

Wel belangrijk te vermelden is dat de WOR een duidelijk verschil maakt tussen ‘scholing en vorming’ (wat we nu voor het gemak OR-training noemen, of nog liever: heidagen) en het inhuren van een externe deskundige. Voor die laatste gelden andere regels die de OR nog meer vrijheid geven om zelfstandig te bepalen wie de OR de beste deskundige vindt om zich te laten begeleiden. 

Lees meer over het inhuren van een (externe) deskundige of adviseur in dit artikel. 

beslis helemaal zelf!

Of je nu kiest voor goedkoop of uitgebreid, een OR-trainer gaat kiezen die je zo aardig vindt of een goed bekend staand instituut: bedenk eerst wat je doel(stelling) is en kijk daarna wat de beste manier is om die te bereiken. En bedenk… ‘de training’ kan nooit een doel op zich zijn…

Zorg dat je optimaal rendement krijgt uit je investering in tijd en geld!